Jerzy Łukosz

Urodziłem się w 1958 roku we Wrocławiu. Studiowałem germanistykę na Uniwersytecie Wrocławskim; od 1980 roku do dziś pracuję w Instytucie Filologii Germańskiej, z 12-letnią przerwą na zagraniczne podróże. W czerwcu roku 1987 obroniłem pracę doktorską Terapia jako duchowa forma życia. Ja diaryczne Tomasza Manna (o Dziennikach z lat 1918-1921 i 1933-1946).

Moje pierwsze opowiadanie (Żylina) ukazało się w „Odrze”  (nr 7/8, 1980). Jako autor współpracowałem m. in. z „Twórczością”, „Dialogiem”, „Czasem Kultury”, „Pograniczami”, „Przeglądem Politycznym”, a także pismami obszaru niemieckojęzycznego: m.in. „Manuskripte” (Graz), „Arbitrium” (Monachium), „Podium” (Wiedeń). W formie książkowej ukazały się m. in. moje opowiadania: Dziedzictwo (Iskry, Warszawa 1986), powieści: Czarna kolia (pod pseudonimem Johann D. Keevus; Kantor Wydawniczy SAWW, Poznań 1992); drugie wydanie: Szczurołap z Ratyzbony (ATUT, Wrocław 1999; za tę edycję dostałem nagrodę za „najlepszą książkę” „Dolnośląski Brylant Roku 1999”),  Afgański romans (PIW, Warszawa 1997) oraz Śmierć puszczyka i inne utwory dramatyczne (Księgarnia Akademicka, Kraków 2000). Otrzymałem Nagrodę Literacką im. Stanisława Wyspiańskiego (1987) i Piętaka (1990). Prozę powieściową uważam za swoja główną dziedzinę.

Moja sztuka Tomasz Mann (1995) wystawiona została w Teatrze Polskim w Bydgoszczy (1998), Teatrze Ochoty w Warszawie (1998) i Starym Teatrze w Krakowie (1999) i przetłumaczona na siedem języków obcych; Powrót (1998) zrealizowany został w Teatrze im. J. Słowackiego w Krakowie (1999) i w Teatrze Lubuskim im. L. Kruczkowskiego w Zielonej Górze (2001). 14 listopada 2001 roku w ramach Festiwalu Teatralnego MASKI w Poznaniu odbyła się prapremiera mojego monodramu Grabarz królów (w wykonaniu Janusza Stolarskiego). Ten sam tekst zrealizowany został w wersji angielskiej (pod auspicjami Genesis Foundation w Londynie) jako opera, z muzyką Katarzyny Głowickiej (premiera odbyła się 12 kwietnia 2002 roku); niemieckojęzyczna realizacja miała swoją prapremierę w teatrze w Goerlitz w 2003 roku. 17 listopada 2001 roku w T. im. C. K. Norwida w Jeleniej Górze odbyła się prapremiera mojej sztuki pt. Hauptmann (przetłumaczonej dotąd i wydanej także w Rosji i Niemczech).

W latach 90. odbyłem podróże stypendialne m. in. na zaproszenie DAAD, Robert Bosch Stiftung, Min. Nauki i Sztuki w Wiedniu, Pro Helvetia, Komisji Europejskiej, Min. Spraw Zagr. w Berlinie. Będąc stypendystą Min. Kultury i Dz. Nar. w Warszawie, pracowałem w Teatrze im. J. Słowackiego jako dramaturg-rezydent (1996/97). Kilkakrotnie przebywałem w Europäisches Übersetzer-Kollegium w Straelen (od 1996 roku), pracując nad przekładami z niemieckiego. Miałem wiele wieczorów autorskich, m.in. na zaproszenie Deutsche Akademie für Sprache und Dichtung (Darmstadt), na Targach Książki we Frankfurcie (2000); w Saksonii-Anhalcie (Wittenberga, Magdeburg, Weissenfels, Merseburg, Barleben). Uczestniczyłem i stale uczestniczę w licznych polsko-niemieckich projektach literackich (m. in. projekt „Odra-Ren” 2004).

Z książek eseistycznych prócz wydanej dysertacji o dziennikach Tomasza Manna (Wyd. Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 1990) pragnę wymienić: Byt bytujący. Esej o prozie, (Wyd. Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 1994), Oko cyklonu. Austria, Niemcy, Szwajcaria – dialog dzieł literackich (ATUT, Wrocław 1999), Imperia i prowincje. O literaturze niemieckojęzycznej i polskiej w dwudziestym wieku (ATUT, Wrocław 2000).

Z przekładów: Stefana Heyma, Paszkwil, czyli Królowa contra DeFoe (z Moniką Muskałą; „Literatura na Świecie” nr 7/1991), Heinricha Vormwega biografię Günter Grass. Wyd. Dolnośląskie, Wrocław  2000, Legendę o świętej Jadwidze (tzw. „Kodeks Hornigowski” (1451), w transkrypcji i tłumaczeniu z języka średniowysokoniemieckiego prof. Trude Ehlert), Wyd. Dolnośląskie, Wrocław 2000; faksymile, edycja trójjęzyczna), Alexandra Lerneta-Holenii Marsa w znaku Barana, ATUT, Wrocław 2002.

Z działalności edytorskiej: Proces Franza Kafki. Wyd. Dolnośląskie, Wrocław 1994 (Biblioteka Klasyki, posłowie), Buddenbrooków Tomasza Manna. Wyd. Dolnośląskie, Wrocław 1996 (Biblioteka Klasyki, posłowie [dwa wydania]), Opowiadania Tomasza Manna. Wyd. Dolnośląskie, Wrocław 1996 (Biblioteka Klasyki, posłowie [drugie wydanie: Śmierć w Wenecji i inne opowiadania]), Czarodziejską górę Tomasza Manna. Wyd. Dolnośląskie, Wrocław 1997 (Biblioteka Klasyki, posłowie [trzy wydania]), Wybrańca Tomasza Manna. Wyd. Dolnośląskie, Wrocław 1998 (Biblioteka Klasyki, posłowie).

            Ostatnimi moimi publikacjami książkowymi są Klauzura w kuszetce. Dziennik (ATUT, Wrocław 2001), diaryczna kronika lektur i obejrzanych przedstawień teatralnych, i dyptyk prozą pt. Lenora (Prószyński i S-ka 2004), za który otrzymałem nominacje do literackiej Nagrody Nike (2005). Moja powieść Szeroka woda ukazała się w tym samym wydawnictwie w 2005 roku. Zbiór studiów z historii literatury niemieckojęzycznej Pasje i kantyleny ukazał się także w 2005 roku w Wydawnictwie Poznańskim. W przygotowaniu znajduje się książka Dialog źródeł. Między literaturą austriacka, niemiecką a filologią (jej publikacja przewidziana została na pierwsze półrocze 2007).

            Z premier teatralnych ostatniego czasu chciałbym wymienić Zwarcie w reżyserii Jacka Zembrzyckiego na „offowej” scenie Klubu Le Madame w Warszawie (luty 2006) i Tomasza Manna w wersji słuchowiskowej w II Programie PR (25 stycznia 2006) w reżyserii radiowej Waldemara Modestowicza.

            Jestem członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich i PEN-Clubu. Mieszkam we Wrocławiu.

Wrocław, w lutym 2007 roku                                                                              Jerzy Łukosz