Bereska Henryk

Urodzony 17.05.1926 r. w Katowicach-Szopienicach (Śląsk Górny) zmarł 12.09.2005 r. w Berlinie, poeta, redaktor literacki, tłumacz. Od 1945 r. - w Niemczech. Absolwent slawistyki i germanistyki Uniwersytetu Humboldta w Berlinie Wschodnim (1948-1952). Lektor polski, tłumacz polskiej literatury dla wydawnictw niemieckich, głównie Aufbau (1953-1955). Odszedł ze względów politycznych. Organizator seminariów i odczytów literackich. Współpracownik teatrów - tłumaczenie dramatów polskich autorów m.in. Kartotekę T. Różewicza (1974) i Wesele S. Wyspańskiego (1977). Od 1989 r. moderator licznych spotkań z polskimi autorami w Niemczech. Uczestnik cyklicznej polsko-niemieckiej imprezy literackiej - „Statek Poetów”(Poetendämpfers), organizowanej przez berlińskie Niemiecko-Polskie Towarzystwo Literackie WIR (Verein zur Förderung der Deutsche-Polnischen Literatur WIR) oraz dolnośląski oddział Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (od 1995). W latach 80.tych rozpoczął publikacje własnych utworów literackich. Jednym z głównych tematów jest w nich pamięć o wielokulturowym dziedzictwie i bogactwie śląskiej kultury oraz refleksja nad tożsamością człowieka i twórcy, uwikłanego w historię. Nagrodzony przez ZAiKS za tłumaczenia polskich autorów (1967), laureat Orderu Polonia-Restituta (1971), medalu Societas Jablonoviana Towarzystwa Jabłonowskich (1980), medalu Kochanowskiego (1984) literackiej nagrody kulturalnej Warszawy (1987), nagrodzony za tłumaczenia przez warszawski PEN-Club (1994), laureat nagrody kulturalne Śląska i Dolnej Saksonii (1996), nagrody kulturalnej Brandenburgii i nagrody kulturalnej prezydenta miasta Katowic (1997), odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (1998). W 2002 r. otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Wrocławskiego. Posiada Nagrodę im. Samuela Bogumiła Lindego miast Torunia i Getyngi., oraz jest kawalerem Wielkiego Krzyża Zasługi Republiki Federalnej Niemiec. W 2005 r. został laureatem pierwszej edycji nagrody Transatlantyk, przyznawanej przez Instytut Książki ambasadorom literatury polskiej zagranicą.
Członek Deutsches P.E.N-Zentrum, Związku Pisarzy Niemieckich (Verband deutscher Schriftsteller VS), Nowego Towarzystwa Literackiego w Berlinie ( Neue Gesellschaft für Literatur e.V.) oraz Związku niemieckich pisarzy i pracowników Mediów ( Verband deutscher Schriftsteller Industriegewerkschaft Medien (VS/IG Medien) (1992). Twórczość: w ciągu ponad 40 lat przetłumaczył i wydał 150 tytułów rozmaitych tekstów polskich autorów, począwszy od klasyków polskiej literatury po autorów współczesnych i emigracyjnych (J. Andrzejewskiego, K. Brandysa, M. Choromańskiego, N. Goerke, Z. Herberta, J. Iwaszkiewicza, J. Kochanowskiego, J. Korczaka, J. I. Kraszewskiego, A. Mickiewicza, Cz. Miłosza, G. Morcinka, S. Mrożka, I. Newerlego, C. Norwida, T. Nowaka, A. Rudnickiego, T. Różewicza, I. Witkiewicza, A. Zagajewskiego, W. Żukrowskiego). Przekładał także bajki dla dzieci m.in. Die Farnblüte. Märchen aus Polen (U złotego źródła), Berlin1970; aforyzmy i dramaty. Opublikował m. in. zbiory wierszy i aforyzmów: Lautloser Tag, Berlin 1980; Toż, Berlin 1994; Berliner Spätlese, Berlin 1991; Vorzugsausgabe, Berlin 1994; Ausgewählte Werke in drei Bände, Berlin 1996; Aphorismem, Berlin 1999; Wiersze, Kraków 1999; Redaktor: Polnische Lyrik aus fünf Jahrzehnten, Berlin 1975, 1977.
Informacje: H. Bereska, Drezno, lipiec 1998 r.; J. T. Sławińska, Ambasador literatury polskiej w NRD, „Trybuna Robotnicza” 1961, nr 243; M. Maliszewski, Myśląc i odczuwając podwójnie. Rozm. z H. Bereską, „Kultura” 1987, nr 24; J. Dąbrowska, Spotkanie przy Schrnhorst Str. Berlin 95, „Sycyna” 1996, nr 2; Ł. Gołębiowski, Faszyzm, komunizm, demokracja. Rozm. z H. Bereską, „Rzeczpospolita” 1996, nr 256; Berlińczyk z Rożdzienia, „Trybuna Śląska” 1996, nr 233; Die mir nicht verliehenen Preise häufen sich beträchtlich. Zum 70. Geburstag von H. Bereska, Berlin 1996; (Mbb), Jestem Ślązakiem, „Trybuna Śląska” 1997, nr 242; Krzyż Komandorski dla Bereski, „Tygodnik Powszechny” 1998, nr 12; R. B. , Śląska mieszanina, „Rzeczpospolita” 1998, nr 211; Szary był ten Berlin. Rozm. z H. Bereską, „Pogranicza” 1998, nr 2: J. Koprowski, Za miedzą i dalej. Felietony i szkice, Warszawa 1998; Kürschners Deutscher Literatur-Kalender 1998, Red. A. Klimt, Bd. I: A-M., München, Leipzig 1999, S. 72; E. Kabiesz, Tańczący na dwóch weselach, „Gość Niedzielny” 10-16.10.1999; H. Bereska, Wiersze, Kraków 1999;
Telewizja Polska S.A., Dział Dokumentacji Prasowej, Archiwum prasowe DPI Darmstadt.

Wiersz. „Nadejdzie czas” – Die Zeit kommt, [w] : Ausgewählte Werke. Auf einem Berg aus Sand. Märkische Gedichte, Berlin 1996