Helbig Brygida
 |
Brigitta Helbig-Mischewski, dr. hab., prof. US (pseudonim: Brygida Helbig, Anna Maria Birkenwald) ur. 1963, pisarka i badaczka literatury. Pisze w języku polskim i niemieckim. Studia rozpoczynała na Uniwersytecie Szczecińskim. W 1983 r.wyemigrowała do Niemiec, gdzie kontynuowała studia slawistyki i germanistyki na Ruhr-Universität Bochum. Jej pierwszą książką naukową była poświęcona m.in. Marii Janion praca doktorska „New Age Diskurs...” (1995). Od roku 1994 pracownik naukowy instytutu slawistyki Uniwersytetu Humboldtów w Berlinie, od roku 2005 „Privatdozentin”. W latach 2006-07 wykładała gościnnie na Uniwersytecie Karola w Pradze, od 2008 profesor wizytujący Uniwersytetu Szczecińskiego. W roku 2005 ukazała się jej rozprawa habilitacyjna „Mantel aus Sternenstaub. Geschlechtstransgress und Wahnsinn bei Maria Komornicka”, której wersje polską przygotowuje wyd. Universitas. Ostatnio wydała tom zbiorowy poświęcony pamięci Henryka Bereski „Fährmann grenzenlos. Deutsche und Polen im heutigen Europa” (2008, z Gabrielą Matuszek). |
www.helbig-mischewski.de
zwierzę domowe
nie mam nikogo
więc tobie się zwierzę
komputerze
chwila nieuwagi
i ktoś wytrącił mi z ręki
moje życie
umarła
bo za bardzo współczuła
swoim katom
pytasz dlaczego nie całować
bo dla mnie pocałunek jest więcej
pocałunek
to dopiero jest stosunek
każdy powód jest dobry
żeby rano wstać
dziecko
piesek
garść pinesek
zawsze najpierw mówić tak
potrzebować pół życia
żeby to poodkręcać
Publikacje literackie:
- Wiersze Jaśminy. Berlin 1995.
- Pałówa. Gdańsk 2000.
- Lieber Rainer. W: Piastów 75. Szczecin 2005. Red. Jarosław Eysymont i in oraz w: “Fraza” 2000, nr 3. W języku niemieckim w: Neue Geschichten aus der Pollakey. Anthologie zeitgenössischer polnischer Prosa. Red. B. Helbig-Mischewski u. K. Zaluski. Jestetten 2000.
- Anioły i świnie. W Berlinie! Szczecin 2005.
- Kallemalle. W: Antologia współczesnych polskich opowiadań. Red. Andrzej Skrendo. Szczecin 2008
- Wiersze i opowiadania w „Fa-Arcie”, „Twórczości”, „Kolanie”, „Pograniczach”, „Frazie”, „Zarysie” i. in.
Recenzje/informacje:
- Cembrowska, Justyna: W kręgu powtórzeń. W: "Fa-Art" 1 (43) 2001, 46-49.
- Cyranowicz, Maria: "Pałówa". Brygida Helbig. W: "Wysokie Obcasy", 10.02.2001 oraz w: "Nowe książki" (2000) 11, 54.
- Czapliński, Przemysław: Polka do zjedzenia w Niemczech. W: Gazeta Wyborcza, 20.12.2005
- Czapliński, Przemysław: W poszukiwaniu dojrzałości. W: Pogranicza 1 (60) 2006, S. 81-87
- Karwowska, Bożena: Wygnanie w powojennej kobiecej literaturze emigracyjnej. W: „Teksty drugie” 3 (2008) oraz: Becoming Familiar with Loneliness. W: „Przegląd Humanistyczny” 5 (2008).
- Iwasiów, Inga: Dziewczynki ze śródmiejskich szkół. W: "Pogranicza" (2003) 2, 53-57.
- Kosińska, Agnieszka: Przerżnąć drzewo piłą. W: "Dekada Literacka" Miesięcznik Kulturalny, Numer: 5-6 (187-188) 2002, 118-119
- Kerski, Dorota: auf Radio Multikulti am 18.10.2005. Link
- Mayer, Marta: Przekroczmy słowa próg! W: "Fraza" (2001) 1/2, 318-320.
- Miłobędzka, Krystyna: W żywiole uczuć i języka. W: "Twórczość" (2001) 6, 122-124.
- Nowacki, Dariusz: Każdy był trzynastoletnią dziewczynką ... W: "Kresy" (2001) 1-2, 163-166.
- Nowacki, Dariusz: Brygida Helbig „Anioły i świnie. W Berlinie!“ W: Fa-art, 2-3 (60-61) 2005, S. 73-75
- W Berlinie! Mieczysław Orski in: Przegląd Powszechny, 7-8/2006
- Pietrusiewicz, Joanna: Kobiecość na wygnaniu. W: "Zadra" (2000) 4/5, 55.
- Trepte, Christian: Endstation Deutschland? Stasja końcowa Niemcy? Czyli „Anioły i świnie (nie tylko) w Berlinie”. W: Na chwałę i pożytek nasz wzajemny. Złoty jubileusz Polonicum. Warszawa 2006, 275-282.
- Umińska, Bożena: I co z niej wyrosło. Link
- Uniłowski, Krzysztof: Anna Maria smutną ma twarz... W: "Fa-Art" 1 (43) 2001, 49-52 oraz w: Koloniści i koczownicy. O najnowszej prozie i krytyce literackiej. Kraków 2002.
- Stamm, Wojtek (Lopez Mausere): Brygida Helbig. "Pałówa". W: "Kolano" 15 (2000), 11
- L. Szaruga, Moabit Hilton i okolice, „Pogranicza” 1998, nr 2;
- Śnieg, Sandra: Brygida Helbig „Anioły i świnie. W Berlinie”. W: Lampa, 11 (2005), S. 73
- K. M. Załuski, Mały leksykon nowej polskiej prozy, B. Helbig-Mischewski, także w: „Kurier” 2000, nr 5;
- Być pisarzem polskim w Niemczech. W: "Dekada Literacka" Miesięcznik Kulturalny, Numer: 5-6 (187-188) 2002, 75-76
- Wywiad z Anną Dziewit i Agnieszką Drotkiewicz w: Lampa, 11 (2005), 44-46
- O Berlinie, współczesnej literaturze emigracyjnej i kilku innych kwestiach. Z Brygidą Helbig rozmawia Aleksandra Kosuda. Nowy Przemytnik 1 (2008), http://pogranicza.pl/-nowy-przemytnik-1-08,10.html
Fragmenty recenzji:
W ostatniej dekadzie PRL-u z Polski wyjechało ponad milion rodaków, jedna piąta – z wyższym wykształceniem. Ówczesna literatura tworzyła rozproszoną epopeję owej fali w ciemnych barwach. Brygida Helbig pisze inaczej. (...) Ta książka to radosny moment dla literatury. Najpierw dlatego, że otwiera nową serię prozatorską. Przede wszystkim zaś dlatego, że oto przybyła osoba, która uznała nas za wystarczająco inteligentnych i dowcipnych, aby opowiedzieć nam swoją historię. Byłoby świetnie, gdyby od czasu do czasu wracała z kolejną.
Przemysław Czapliński, Gazeta Wyborcza
Anioły i świnie. W Berlinie! to nie tylko zgrabna riposta na niemieckie poczucie wyższości, to również próba odnalezienia własnej tożsamości, czy to pisarskiej, narodowościowej, czy – a może przede wszystkim – indywidualnej, osobowej. Wyśmiewanie ograniczających nas form ukazuje odwieczny konflikt człowieka między wolnością a powinnością. Nieustannie miotająca się pomiędzy tymi dwoma biegunami Gisela daje nam jednocześnie nadzieję: bo kto powiedział, że nie można się unieść na skrzydłach z kiełbasy?
Renata Sierocińska, Nowe książki
Anioły i świnie. W Berlinie! przynoszą oryginalnie spisany i skomponowany, (auto)ironicznie pointowany ekstrakt życiowych przygód, trosk, wyzwań, które stawały przed autorką, jak i generalnie młodymi polskimi intelektualistami, zwłaszcza o artystycznych ambicjach i predyspozycjach. (...) Osobowość Giseli w swej specyfice i oryginalności skupia wiele charakterystycznych cech i zachowań polskiej zbiorowości w Berlinie lat 80. i 90. XX w., lecz jej literacki portret nabiera życia dzięki zaprawionemu dużą dawką autoironii i ciepłego sarkazmu podejściu do tematu narratorki, dzięki patronującemu tej eliptycznej powiastce (trochę wolteriańskiej w swej podstawie) poczuciu doświadczenia lekkości czy czasowej ulotności doniosłych przecież procesów dziejowych.
Mieczysław Orski, Przegląd Powszechny
Brygidzie Helbig udało się stworzyć żywą postać bohaterki, wplątać ją w wartki tok wydarzeń, a całej historii w brawurowy sposób nadać atmosferę rodem z najbardziej szalonych dzieł literatury polskiej: w „Aniołach i świniach w Berlinie” znajdujemy echa Witkacego i Bruno Szulca, narrację atmosferycznie zagęszczoną i zmysłową. Przy tym książka ta jest tak śmieszna, że polecam ją niniejszym jako antidotum na jesienne depresje.
Dorota Danielewicz-Kerski, Radio Multi-Kulti, Berlin
Z nawca realiów niemieckich, zwłaszcza młodych Polaków pojawiających się w Niemczech w trudnych dla Polski latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych, szukających sposobów na przeżycie, nową egzystencję, a nawet karierę w kraju sąsiadów (nadal wrogów?), odnajdzie w książce Helbig wiele z prawdy tamtego czasu, aż po aluzje do wydarzeń najświeższej daty.
Piotr Roguski, Zarys
Anioły i świnie. W Berlinie! Brygidy Helbig to surrealistyczna opowieść rozpięta pomiędzy dwoma stopniami - nad i pod człowiekiem. (...) Jest tu kompulsywne jedzenie ciast śliwkowych i tortów tiramisu, jest depresja, zaczytywanie się poradnikami i samotność, której jedynym świadkiem jest ekspres do kawy oraz powoli stygnący termofor. To jednak nie wszystko, na czytelnika czeka jeszcze berlińska apokalipsa, która zaczyna się od produkcji przezroczystych kosmetyczek dla drogerii Rossman, a kończy się, jakby to ujął francuski poeta: kończy się to aniołami z płomienia i lodu.
Sandra Śnieg, Lampa
Książki naukowe, antologie:
• Strącona bogini. Rzecz o Marii Komornickiej. Kraków 2009 (w przygotowaniu)
• Fährmann grenzenlos. Polen und Deutsche im heutigen Europa. Zum Gedenken an Henryk Bereska. Red. B. Helbig-Mischewski u. G. Matuszek, Hildesheim 2008.
• Ein Mantel aus Sternenstaub. Geschlechtstransgress und Wahnsinn bei Maria Komornicka, Norderstedt 2005.
• Neue Geschichten aus der Pollakey. Anthologie zeitgenössischer polnischer Prosa. Red. B. Helbig-Mischewski u. K.M. Załuski, übersetzt von Studierenden des Instituts der Slawistik der Humboldt-Universität zu Berlin unter der Leitung von B. Helbig-Mischewski, Jestetten 2000.
• New-Age-Diskurs in der polnischen Literaturwissenschaft, Literaturkritik und Lyrik der 70er und 80er Jahre. Rekonstruktion eines Weltbildes, München 1995.