W dniach 29.05 – 30.05.10 grupa studentów Politechniki Opolskiej z kierunku Europeistyka, wśród nich także autor niniejszego tekstu, udała się na wycieczkę do Goerlitz i Drezna w celu poszukiwań śladów kultury śląskiej  i poloników niemieckich.

Z wielkim zapałem, wyposażeni w  aparaty fotograficzne, wczesnym rankiem, przed godziną 7.00, autokarem Biura Podróży Glob wyruszyliśmy razem z przewodnikiem z Opola do uroczego miasta Goerlitz, leżącego po stronie niemieckiej, przy granicy z Polską. Kiedy wjechaliśmy do miasta, liczącego około 60 tysięcy mieszkańców, naszym oczom ukazały się przepiękne kamieniczki, zadbane i czyste ulice oraz co najważniejsze zupełnie niedziurawe drogi. Tego ostatniego w Polsce na pewno nie zobaczymy.

Pierwszym punktem programu było Muzeum Śląskie, które proponuje przegląd dziejów i kultury śląska. Można zobaczyć tam dawne rękodzieła artystyczne: prace wrocławskich złotników, bogato szlifowane szkła z hut karkonoskich  oraz malowane fajanse prószkowskie. Wyroby żeliwne z odlewni w Gliwach, bolesławska ceramika i porcelana
z Ziemi Wałbrzyskiej rozsławiały  Śląsk w świecie. Tysiącletni Wrocław pokazany jest jako metropolia nauki i sztuki. Nie sposób przecenić jego znaczenia choćby dla sztuki klasycznego modernizmu. W muzeum podziwiać można istotne dzieła takich artystów jak Otto Mueller,  Oskar Moll czy Johannes Molzahn.  Przed zwiedzającymi roztacza się panorama dziejów Śląska od średniowiecza aż po czasy nowożytne, regionu który niegdyś był częścią Polski Piastów, następnie ziemią korony czeskiej pod panowaniem Habsburgów, potem wchodził w skład Prus -  Hohenzollernów i wreszcie Rzeszy Niemieckiej. Do zasadniczych tematów wystawy należą także spory Regionu na tle wyznaniowym w  XVI i XVII wieku, a także rozwój „śląskiej tolerancji”, podziwiać można  także rozkwit literatury i sztuki w dobie baroku oraz momenty opowiadające o opanowaniu na  Śląsku  Prus. Wiek XIX ukazuje charakter epoki przełomu, która przynosi modernizację kraju, powstanie Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego, ale również rosnące napięcia społeczne.  Ważna jest także  historia Śląska w XX wieku. Wyłania się bogaty w detale obraz polityki, kultury i codzienności Republiki Weimarskiej. Dokumenty filmowe i dźwiękowe, fotografie i pamiątki podkreślają rolę Śląska  w historii Europy.  Widać także obrazy z dziejów drugiej  wojny światowej  oraz wypędzenia ludności niemieckiej i osiedlenie na Śląsku ludności polskiej. Dzisiaj większość ziem Śląska należy do Polski, a jego kresy leżą w Czechach i Niemczech. Rozpoczęła się nowa epoka – Śląsk zajmuje ponownie należne mu   miejsce w sercu zjednoczonej Europy spełniając rolę pomostu miedzy narodami polskim-niemieckim i czeskim. 

Następnie udaliśmy się na zwiedzanie miasta,  wzdłuż zespołu kamienic z epok gotyku, renesansu i baroku, mijając po drodze fontannę Neptuna, dotarliśmy do Kościoła św. Piotra i Pawła. Tam mieliśmy okazję posłuchać pochodzących z 1703 r. Organów Słonecznych, unikalnych w skali światowej. Zawierają one 17 charakterystycznych „słońc” ułożonych z piszczałek dwunastorzędowej mikstury pedałowej.

Dalej wyruszyliśmy do Świętego Grobu – zespołu trzech kaplic stanowiących autentyczną kopię grobu Chrystusa w Jerozolimie. Wszyscy byli pod ogromnym wrażeniem tego co zobaczyli.

 Drugiego dnia, o godzinie 9 rano, po śniadaniu opuściliśmy hotel, udając się do Drezna nad Łabą. Poznawanie stolicy Saksonii, liczącej przeszło 500 tysięcy mieszkańców, zaczęliśmy od obejrzenia Muzeum J. I. Kraszewskiego. Mieści się ono w budynku, w którym pisarz mieszkał w latach 1863-1884  w czasie swojego pobytu w stolicy Saksonii. Dwujęzyczna ekspozycja dzieli się na dwie części. Część pierwsza poświęcona jest biografii pisarza ( 1812-1897), który po upadku powstania styczniowego musiał emigrować, osiadł w Dreźnie – mieście gdzie wówczas przebywało już wielu emigrantów polskich.  W 1896 r. otrzymał obywatelstwo saksońskie, dzieki temu mógł zakupić willę przy Nordstrasse 28.  W zrekonstruowanym gabinecie pisarza pokazano dokumenty związane z jego twórczością i zainteresowaniami kolekcjonerskimi. W innej  części ekspozycji przedstawiono rozwój stosunków sasko-polskich w dziedzinie kultury i polityki, z uwzględnieniem królów Augusta II Mocnego i Augusta III Sasa. Nie zabrakło portretów władców i hrabiny Cosel, jednej z bohaterek powieści Kraszewskiego. Można było także zobaczyć kopię rękopisu trylogii saskiej, napisanej  wówczas przez Kraszewskiego.

Druga część ekspozycji opowiada o pobycie w Dreźnie polskich emigrantów, szukających schronienia po upadku powstań: Kościuszkowskiego w roku 1794, listopadowego - 1830/31 i styczniowego - 1863/64. Są dokumenty dot. m.in.  pobytu nad Łabą   Tadeusza Kościuszki oraz Adama Mickiewicza, który napisał  tu III część „Dziadów”. 

Następnie zwiedziliśmy Zwinger. Jest to późnobarokowy zespół architektoniczny znajdujący się w centrum Drezna zaliczany do najcenniejszych budowli tego okresu w Europie. Określenie "Zwinger" pochodzi od pierwotnego położenia budynku, pomiędzy zewnętrznymi i wewnętrznymi murami obronnymi miasta. Wzniesiony w latach 1711–1728 przez Matthäusa Daniela Pöppelmanna na życzenie Fryderyka Augusta I zwanego Mocnym, który w 1696 r. wybrany został królem Polski. August Mocny zamówił budynek odpowiadający wyglądem rzymskiemu Koloseum. Zbudowany został na planie prostokąta z wewnętrznym dziedzińcem, który otoczony jest ogrodem z fontannami, bramą koronną, pawilonami. W późniejszym okresie August Mocny sprowadził tutaj swoje zbiory egzotycznych roślin, a także porcelany. Obecnie Zwinger to słynne  muzeum podzielone  na kilka części.  Znajdują się tam także: Nimfeum, Salon Matematyczny, Salon Fizyczny, Salon Francuski, Salon Niemiecki, Długa Galeria z Bramą Koronną, oraz dwa pawilony na osi – Miejskiej  oraz Wałowej.

W latach 1847-1857, na miejscu m.in. drewnianych stajni, architekt Gottfried Semper wzniósł monumentalny budynek, odtąd będący integralną częścią obiektu, z przeznaczeniem na nową siedzibę Galerii Obrazów (Gemäldegalerie Alte Meister).  Obecnie jest to jedna z największych kolekcji malarstwa europejskiego na świecie, dysponująca m.in. dziełami  Rubensa, Rembrandta, Tycjana,  oraz Dürera. Najsłynniejszym obrazem jest Madonna Sykstyńska pędzla włoskiego, renesansowego  artysty  Rafaela Santi.

Warto także obejrzeć bogate zbiory porcelany, zarówno chińską z XV wieku, jak i znane  w całej Europie  wyroby  z Miśni. W kompleksie  podziwiać można także  Rüstkammer – zbrojownię z orężem z różnych części świata.

W Dreźnie zwiedzaliśmy także wyjątkowy  Kościół Świętej Trójcy, spacerowaliśmy  przeuroczymi Tarasami Brühla,  skąd roztacza się zapierający dech w piersiach widok na całe miasto. Mieliśmy ponadto okazję przejść słynnym mostem Augusta Mocnego,  za którym stoi monumentalny pomnik  Złotego  Jeźdzca – Augusta Mocnego – symbolu saksońskiej potęgi.

Nie da się opisać wszystkich wrażeń, jakie doznaliśmy w czasie wycieczki do Niemiec. Po godzinie 17, zmęczeni, ale równocześnie zadowoleni z pasjonującej wyprawy do  Saksonii wyruszyliśmy w drogę powrotną do Opola.

Szczególne podziękowania należą się Pani Profesor Marii Kalczyńskiej za umożliwienie studentom Europeistyki PO poznania, kolejnych  pięknych miast Europy[1].  Liczymy, że za rok będziemy mieli okazję uczestniczyć w podobnej wycieczce.

Marcin Pieluch,  student II roku Europeistyki PO.

fot. Milena Kalczyńska